Croatia เรื่องเล่าเผ่าโครแอทส์ – กว่าจะเป็นโครเอเชีย

zagreb_edit1

ประเทศโครเอเชียนี้ คนบ้านเมืองเค้าเรียกประเทศตัวเองว่า เฮร์อวาทสกา (HRVATSKA) ดังนั้นเวลาเห็นชื่อเว็บไซต์ลงท้ายด้วย .hr ก็ให้รู้ว่าหมายถึงโครเอเชียค่ะ คือเพลินน่ะเก็บความสงสัยไว้จนท้ายๆ ทริปตอนล่องไปถึงตอนใต้ๆ ของประเทศ ว่าทำไมเป็น .hr นึกไปถึงฮังการีแน่ะ ฮ่าๆๆๆ เวลาเห็นแบรนด์ท้องถิ่นแล้วมีชื่อเว็บไซต์น่ะค่ะ เลยนึกว่าเป็นแบรนด์ของฮังการี เพิ่งมาเข้าใจตอนหาข้อมูลเพิ่มเติมนี่แหละ

เราเรียกคนโครเอเชียว่า โครแอท และภาษาโครเอเชียว่า โครเอเชียน

ใช่ค่ะ โครเอเชียมีภาษาของตัวเองนะคะ

เค้าเรียกภาษาของเค้าว่า HRVARSKI (เฮร์อวาทสกิ)

ดินแดนที่เป็นโครเอเชียทุกวันนี้ ย้อนไป  130,000 ปีเคยมีมนุษย์อาศัยอยู่เพราะขุดค้นพบซากโครงกระดูกมนุษย์ยุคหินที่เมือง Krapina พัฒนาตั้งแต่ยุคหินมาถึงยุคสำริด ยุคเหล็กตามลำดับ

เมื่อก่อนนู้น ราวพันกว่าปีก่อนคริสตกาล ชาวIllyrian (อิลิเรียน) เป็นผู้อาศัยอยู่ในดินแดนนี้ ทีนี้พอ  390 – 400 ปีก่อนคริสตกาลชาวกรีกก็เริ่มขยายอิทธิพล และอำนาจจักรวรรดิเข้ามา ชาวอิลิเรียนจึงตกอยู่ใต้การปกครองของพวกกรีก ต่อมาอยากเป็นอิสระจึงไปขอให้ชาวโรมันช่วย สู้กันไปมายืดเยื้อโรมันชนะ และได้แบ่งเขตการปกครองโครเอเชียเป็นเขตๆ (เช่น เขตดาลมาเชีย ที่จะพูดถึงต่อๆ มาในเมืองต่อๆ ไป) และนำความเจริญต่างๆ ทั้งด้านผังเมือง สาธารณูปโภค ศิลปวิทยาการมาสู่ชาวโครเอเชีย จนกระทั่งจักรวรรดิ์โรมันล่มสลายไปราวคริสตศตวรรษที่ 5

พอราวต้นศตวรรษที่ 7 ชาวโครแอทส์ (เป็นพวกเชื้อสายสลาฟ) ได้อพยพเข้ามาอยู่ในเขตดาลเมเชีย (ซึ่งเป็นตอนใต้ๆ ของประเทศ ติดทะเลอาเดรียติก) และค่อยๆ ขยายขึ้นไปทางเหนือเรื่อยๆ กระจายไปทั่วประเทศ

หลังจากนั้นตลอดมาดินแดนนี้มักถูกหลายเผ่า หลายกลุ่มชนแย่งชิง เข้าครอบครอง ปกครอง ทั้งชาวเวเนเชียน (Venetians) หรือพวกชาวเวนิซนั่นเอง ชาวเติร์กแห่งอาณาจักรออตโตมัน (ตุรกี) และต่อมาคือราชวงศ์ฮับสบูร์กอันเข้มแข็งยิ่งใหญ่ของออสเตรีย

แล้วระลอกคลื่นแห่งความเปลี่ยนแปลงก็กำลังเริ่มต้นถาโถมโครเอเชีย…

มันเริ่มต้นในช่วงศตวรรษที่ 18-19  โดยตอนต้นๆ 18 เริ่มมีกระแสปฏิวัติฝรั่งเศส หรือปฏิวัติการปกครองจากชาติยุโรปอื่นๆ ทีนี้โครเอเชียช่วงนั้นก็ถือว่าค่อนข้างสงบ อาจจะมีรำคาญพวกเวเนเชี่ยนกับพวกเติร์ก และออสเตรีย ฮังการีมากวนใจอยากครอบครองบ้าง

กระแสปฏิวัติฝรั่งเศสจุดประกายชาวโครเอเชียให้มีกระแสรักชาติเกิดขึ้น เริ่ม “ฟอร์ม” รากฐานวัฒนธรรมอันเป็นรากเหง้าของตัวเองให้เข้มแข็งขึ้น ทั้งต่อต้านภาษาฮังกาเรียน และในปี 1847 รัฐสภาโครเอเชียมีมติเห็นชอบให้ใช้ภาษาโครเอเชียนเป็นภาษาราชการ และล้มเลิกระบอบศักดินา

หลังจากนั้นก็เกิดปฏิวัติทั่วยุโรป แต่พลังของฮับสบูร์กก็ยังคงไม่เสื่อมคลายง่ายๆ  โครเอเชียยังหลุดไม้พ้นเงื้อมอำนาจของฮังการีจึงหันหาออสเตรีย มีเจตจำนงอยากเป็นอิสระ เหตุการณ์นี้เลยทำให้เกิดบุคคลสำคัญคนหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์โครเอเชีย ก็คือ

Josip Jelacic (โยฉิบ เยหลักฉิกช์) เป็นผู้สำเร็จราชการ (Ban) แห่งโครเอเชีย ซึ่งภายหลังท่านโยฉิบคนนี้แหละที่เป็นคนปลดแอกโครเอเชียจากฮังการี

zagreb_edit8

แต่ก่อนที่เราจะไปถึงตรงนั้น ถ้ายังจำที่เคยเรียนประวัติศาสตร์สมัยเรียนได้ ชนวนสงครามโลกครั้งที่1 คือ อาร์คดยุคเฟอร์ดินานของออสเตรียถูกลอบสังหาร

เล่าย้อนไปก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1 ไปจนถึงตอนที่โยฉิบได้รับแต่งตั้งเป็น “บาน” หลังจากนั้น 20 ปี ออสเตรียกับฮังการีจับมือกัน จึงก่อให้เกิด “จักรวรรดิออสโตร-ฮังกาเรียน (Austro-Hungarian Empire)” โครเอเชียถูกแบ่งเป็น 2 ส่วน เขตดาลเมเชียอยู่ใต้ออสเตรีย นอกนั้นอยู่ใต้ฮังการี

โครเอเชียนั้นเดิมอยากหนีฮังการีเลยมาซบออสเตรีย ทีนี้พอ 2 ประเทศดันมารวมตัวกัน ต้องตกอยู่ใต้ฮังการีอย่างไม่เต็มใจนัก ก็ไม่พอใจ

แต่ดีที่จักรวรรดินี้ล่มสลายลงไปเสียก่อน ล่มก่อนจบสงครามโลกครั้งที่ 1 ชาวโครเอเชียดีใจ ได้ประกาศอิสรภาพเสียที ( ตุลาคม 1918) แต่ไม่นานหลังจากนั้นก็กลับรวมตัวกับอีกสองชาติ ตั้งกลุ่มประเทศใหม่ (เรียกว่ารัฐ) มีชื่อยาวๆ ว่า Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes ซึ่งจากชื่อก็ทำให้แปลออกว่าโครเอเชียรวมตัวกับชาวเซิร์บ และชาวสโลวีนส์ (สโลวิเนีย) นั่นเองค่ะ

แต่ทีนี้อยู่ไปอยู่มาก็เริ่มอยากแยกตัว เพราะอะไรๆ ก็ไม่เป็นดั่งใจ มิหนำซ้ำพระเจ้าอเล็กซานดาร์ (King Alexandar) อยู่ดีๆ ก็เปลี่ยนแปลงการปกครองเป็นแบบเผด็จการกษัตริย์เฉยเลย (Royal Dictator) และเปลี่ยนชื่อรัฐยาวๆ เมื่อกี้เป็น “Kingdom of Yugoslavia ราชอาณาจักรยูโกสลาเวีย” อันหมายถึงดินแดนของชาวสลาฟตอนใต้ (ถิ่นฐานดั้งเดิมของชาวสลาฟคือทางเหนือ แถวรัสเซีย พวกที่อพยพลงมาทางตอนใต้อย่างสโลวิเนีย โครเอเชียเลยเรียกสลาฟตอนใต้)

เราจะคุ้นกับชื่อยูโกสลาเวีย ใช่ไหมคะ นั่นแหละ…

ทีนี้พอสงครามโลกครั้งที่2  ยูโกก็อยากจะเป็นกลาง แต่ก็ดันมีคนทำรัฐประหาร แล้วคนๆ นั้นก็เบนเอนเอียงไปทางฝั่งอังกฤษ ก็เลยซวยถูกเยอรมันบุกโจมตี (อารมณ์ว่าแกเป็นพวกเดียวกับอังกฤษใช่ไหม งั้นก็เป็นศัตรูกัน) แล้วเยอรมันก็ดันชนะ

ยูโกก็หัวหกก้นขวิด เดี๋ยวก็เป็นอิสระ เดี๋ยวก็เป็นเผด็จการกษัตริย์ แล้วอยู่ดีๆ พอเยอรมันชนะ ก็กลายเป็นฟาสซิสต์บ้าง คอมมิวนิสต์บ้าง

อยู่มาเรื่อยๆ วันหนึ่งในปี 1991 ชาวโครเแอทส์ก็ทนไม่ไหว ฉันอยากเป็นอิสระ อยากเป็นประเทศอิสระ ไม่ต้องรวมกันหลายชาติแล้ว เลยลงมติขอออก (สโลวิเนียไปก่อน) แต่ปัญหาคือโครเอเชียมีชาวเซิร์บอยู่เยอะ ชาวเซิร์บถึงจะมีเยอะแต่ก็ถือเป็นชนกลุ่มน้อย จริงไหมคะ เพราะมาอยู่แผ่นดินอื่น ทีนี้ยูโกเลยเอากองกำลังมาสู้กับชาวโครแอทส์ (งงไหมคะ กองกำลังยูโกสลาเวียคือกองกำลังของรัฐยูโกสลาเวียที่ประกอบไปด้วยสามประเทศ อารมณ์ว่ากองกำลังกลาง) เพื่อปกป้องชาวเซิร์บ (กลัวชาวเซิร์บจะถูกฆ่า) สงครามกินเวลายาวนานไม่จบสักทีจนถึงปี 1995 แต่โครเอเชียได้รับการรับรองว่าเป็นประเทศอิสระตั้งแต่ปี 1992 แล้วค่ะ

วันที่ 15 มกราคม 1992 (ก็… 25 ปีมานี่เอง นับจากปีที่เพลินเขียนนี้คือ 2017 ค่ะ)

และเพิ่งเข้าร่วมสหภาพยุโรป หรือ EU ในปี 2013 ที่ผ่านมานี่เอง (ก็ 4 ปีมานี่เองเนอะ)

ถ้านับความเป็นชาติ เป็นประเทศ ก็ถือว่าใหม่มากๆ

แต่ถ้านับอารยธรรมของเผ่าพันธุ์ละก็… ยาวนานตั้งแต่ก่อนคริสตกาลเลยล่ะค่ะ

นี่เป็นภาพรวมเท่านั้น ถ้าไปแต่ละเมืองจะพบว่า แต่ละที่ล้วนมีอัตลักษณ์ของตัวเอง มีความเป็นมาซับซ้อนจริงๆ สมแล้วที่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ค่ะ

Summary

พบซากมนุษย์ยุคหินที่ Krapina เป็นหลักฐานว่ามีมนุษย์อาศัยอยู่ในดินแดนโครเอเชียปัจจุบันมาแสนกว่าปีแล้ว

1000 BC (ราวพันปีก่อนคริสตกาล) กลุ่มชาว Illyrian (อิลิเรียน) เข้ามาตั้งรกรากในดินแดนแถบนี้

300-400 BC พวกกรีกเริ่มเข้ามามีอิทธพลครอบครอง ต่อมาไม่อยากอยู่ใต้อาณัติกรีก เลยไปขอความช่วยเหลือโรมัน แต่ก็สู้รบกันยืดเยื้อ สุดท้ายโรมันเป็นฝ่ายชนะ โรมันครอบครอง มีอิทธิพล นำความเจริญรูปแบบต่างๆ มาสู่คนกลุ่มนี้

ศตวรรษที่ 5 อาณาจักรโรมันล่มสลายลง

ราวศตวรรษที่ 7 ชาวสลาฟได้อพยพมาอยู่แถบนี้ เริ่มจากทางดาลเมเชีย (ทางใต้) ค่อยๆ กระจายมาทางตะวันออกและขึ้นเหนือไป

มีหลายกลุ่มชนต้องการครอบครอง แย่งชิงกันทั้งชาวเวเนเชียน, ชาวเติร์กจากออตโตมัน และพวกราชวงศ์ฮับสบูร์กทางฝั่งออสเตรีย (เข้มแข็งสุด)

กระแสปฏิวัติฝรั่งเศสก่อให้เกิดกระแสรักชาติ ชาตินิยมขึ้น เริ่มไม่อยากตกอยู่ใต้อำนาจชาตินั้นนี้

รวมกลุ่มเป็น Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes

ต่อมาถูกเผด็จการกษัตริย์รวบอำนาจ และเปลี่ยนชื่อเป็นราชอาณาจักรยูโกสลาเวีย

1992 แยกตัวเป็นประเทศอิสระ ชื่อประเทศโครเอเชีย

2013 เข้าร่วม EU

 

One Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.